2008 yılında yürürlüğe giren sosyal güvenlik reformuyla birlikte, kadınlara doğum borçlanması hakkı tanınmıştır.
1 Ekim 2008 itibariyle uygulamaya giren bayanlar için doğum borçlanması, erkekler için uygulanan askerlik borçlanmasının bir benzeridir. Doğum yaptığı için çalışma hayatının ve dolayısıyla sosyal güvencenin dışında kalmış annelere, iki çocuk için ikişer yıldan 4 yıl borçlanma hakkı tanındı. Doğum borçlanması, adı üzerinde doğum yapmış annelere tanınmıştır.
Mevcut yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre doğum borçlanması yapabilmek için;1.SSK’lı (4/a) olarak bir günlüğüne de olsa çalışmış olmak,2.İşten ayrıldıktan sonra herhangi bir zamanda (300 gün içinde olması şart değil) doğum yapmış olmak,3.Çocuğun sağ doğmuş ve yaşamış olması,4.Doğumdan sonraki iki yıllık sürenin tamamında veya bir kısmında çalışmamış veya isteğe bağlı prim ödememiş olmak,
*** Peki kimler borçlanması için talepte bulunabilir?
- Kanuna göre hizmet akdi veya doğum tarihinde hizmet akdi çalışması bulunup daha sonra kendi nam ve hesabına bağımsız çalışma kapsamında sigortalı sayılanlar,
- Daha önce hizmet akdi çalışması bulunup 2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa Kanuna göre kamu görevlisi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar,
- 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesi gereğince haklarında bazı sigorta kolları uygulananlar,
- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılar ile bunların hak sahipleri,
talepte bulunabilirler.
*** Kanuna göre hizmet akdiyle kapsamındaki sigortalı kadının doğum nedeniyle çalışamadığı iki yıllık süreyi borçlanabilmesi için;
- Sigortalı kadının doğumdan önce çalışmaya başlayarak sigortalılık şartını yerine
getirmesi, (tescil edilme ve prim ödeme)
- Doğumdan sonra adına prim ödenmemesi,
- Borçlanacağı sürede çocuğunun yaşaması,
gerekmektedir.
*** Doğum borçlanması için nereye, nasıl başvurulur?
İlk defa 5510 sayılı Kanuna göre hizmet akdiyle çalışanlar ve kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmaya başlayan sigortalılar, 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılar ile mülga 506 sayılı Kanun, 1479 sayılı Kanun ve 2926 sayılı Kanununa tabi olan sigortalılar ve hak sahipleri, sigortalının en son çalışmasının/hizmetinin geçtiği sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine başvurarak,
Kamu görevlileri (eski kamu görevlileri sigortalıları veya hak sahipleri “SGK Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Sigortalı Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı Mithatpaşa Caddesi No:7 Sıhhıye/ANKARA” adresine borçlanma talep dilekçesiyle başvuruda bulunarak doğum borçlanması yapabileceklerdir.
Doğum borçlanması talebinde bulunan kadın sigortalının işvereninden belge istenilmeksizin Kurum hizmet kayıtlarından tespiti yapılarak işlem sonuçlandırılacaktır.
PEKİ MEVCUT YÜRÜRLÜKTE BULUNAN MEVZUATA GÖRE HANGİ SİGORTALILAR DOĞUM BORÇLANMASINDAN YARARLANABİLMEKTEDİR?
BAĞ-KUR’LU KADINLAR :
Çocuklarından dolayı,Bağ-Kur’lu kadınların, doğum borçlanması yapma hakları bulunmuyor.
Ancak, işyerini kapatıp veya şirketten ayrılıp, ücretli olarak çalışırlarsa, SSK’lı kadınların durumuna tabi olurlar.
DEVLET MEMURLARI:
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununa tabi görev yapmakta olan (5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında bulunanlar) kadın devlet memurlarından, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun yürürlüğe girdiği 2008 yılı Ekim ayı başından önce hizmet akdine tabi, yani 506 sayılı Kanuna tabi sigortalı olarak çalışması bulunan kadın memurlar yararlanabilmektedir.
SSK’LI KADINLAR
SSK’lı kadınlarda da doğum borçlanması yoluyla erken emeklilik, bazı şartlara bağlı.
1) Yararlanabilecek SSK’lı Kadınlar
-8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanve sigortalı olmadan önce çocuk doğurankadınlar; borçlanmaları halinde bir çocuk için 2 yıl, 2 çocuk için 4 yıl erken emekli olabilirler.
-8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanve sigortalı olduktan sonra çocuk doğuran ve doğumdan sonra iki yıl sigortalı olarak çalışmamış bulunanların, doğum borçlanması yapması halinde, sadece prim gün sayısı artar. Emekli olacakları yaş değişmez. Emeklilik için aranan yaşı dolduran prim gün eksiği olan kadınlar ise, borçlanmayla 4 yıl erken emekli olabilirler.
Ancak, primi eksik olmayan ve yaşın dolmasını bekleyenler, borçlansa da erken emekli olamazlar.
2) Yararlanamayan SSK’lı Kadınlar
8 Eylül 1999’dan itibaren işe başlayanlar, 58 yaşını doldurmak zorundalar. 8 Eylül 2003’ten itibaren SSK’lı olarak çalışmaya başlamadan önce doğum yapan kadınlar, borçlansa da emeklilik yaşı değişmeyecek. Yani,SSK’lı kadınlar; bir çocuk için 2 yıl, iki çocuk için 4 yıl borçlanabileceklerama örneğin58 yerine 54 yaşında emekli olamayacaklar. Sadece prim ödeme gün sayıları artacak.
Özetle, olay; kadınların çocukları nedeniyle 2 yıl veya 4 yıl borçlanıp emekli olmalarından öte, çalışmadıkları süreyi prim ödeme gün sayısı yönünden borçlanmaları anlamında önem arz ediyor.
Yukarıdaki açıklamalardan da fark edileceği gibi,1 Ekim’den itibaren, çalışan ve 2 çocuğu olan tüm kadınlar 4 yıl önce emekli olacak diye bir olay yok.Sınırlı bir kesimin, o da bazı haklarından vazgeçerek, böyle bir avantajdan yararlanmaları söz konusu.
KADINLAR EMEKLİLİK İÇİN 6 YIL KAZANACAK…
Yeni Çıkacak olan Torba Yasa Tasarısıyla İşe girmeden önce yapılan doğumlar da borçlanılaca ve doğum borçlanması 2’den 3’e çıkacak..
Mevcut durumda sadece SSK’lı çalışan kadınlar, SSK çalışması başladıktan sonra yaptıkları doğumları borçlanabiliyor ve en çok 2 doğum için (her bir doğum için 720 gün olmak kaydıyla) 1440 günlük süre kazanabiliyorlar. Yani Bağ-Kur’lu kadınlar, doğum borçlanması yapamıyor, SSK işe girişinden önce yapılan doğumlar da borçlanılamıyor. Torba Kanun’da yapılacak düzenlemeyle doğum borçlanma sayısı 3’e çıkıyor, ayrıca sigortalı olmadan önce yapılan doğumlar da borçlanılabilecek. BağKur’lu kadınlar da doğum borçlanması yapabilecek.