Erzurum Kongresi, Türkiye'nin bağımsızlık mücadelesi tarihinde önemli bir dönemeç olarak kabul edilmektedir. 23 Temmuz-7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum'da toplanan kongre, işgal altındaki 5 doğu ili Trabzon, Erzurum, Sivas, Bitlis ve Van'dan gelen 62 delege tarafından gerçekleştirilmiştir.Kongre, Vilâyât-ı Şarkıye Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti Erzurum şubesi tarafından düzenlenmiş olup, kurtuluş mücadelesinde izlenen çizgiyi belirleyici ölçüde etkilemiştir. Kongrenin geçici başkanlığını Hoca Raif Efendi yapmış, ardından yapılan oylamada Mustafa Kemal Paşa kongre başkanlığına seçilmiştir.Erzurum Kongresi'nin önemli kararları arasında manda ve himaye reddedilerek ulusal bağımsızlığın koşulsuz olarak gerçekleştirilmesi, millî sınırların belirlenmesi ve geçici bir hükümetin kurulması bulunmaktadır. Ayrıca, kongrenin Batı Anadolu'da Yunan kuvvetlerine karşı mücadele eden Kuvâ-yi Milliye üzerinde büyük moral etkisi yapması da dikkat çekicidir.Erzurum Kongresi, Mustafa Kemal'in sivil olarak görev aldığı ilk yer olma özelliğini taşımaktadır. Ayrıca, Kongre binası olarak Mıgırdıç Sanasaryan tarafından kurulan ve önemli bir Ermeni kültür merkezi olan Sanasaryan Koleji'nin binasının kullanılması da dikkat çekicidir.Bugün ise Erzurum Kongresi'nin gerçekleştiği binanın bir bölümü Erzurum Resim Heykel Müzesi olarak hizmet vermektedir. Ayrıca, Kongre ve Milli Mücadele Müzesi olarak ziyarete açılan salon ve odalarla, kongrenin tarihi önemi ziyaretçilere aktarılmaktadır.