Sokullu Mehmed Paşa’nın oyunu

Osmanlı Tarihi Yazarı Agah Gürtürk

Sokullu Mehmed Paşa’nın Oyunu: Osmanlı'da Rekabet ve Yönetim Değişimi
Kanuni Sultan Süleyman'ın vefatı ve defin süreci, Osmanlı yönetim anlayışında önemli bir dönüşümü tetikleyen olaylar zincirini başlattı. Bu dönemi sadece tesadüflere bağlamak, gerçekleri anlamamıza engel olur. Sokullu'nun liderlik ettiği dönemdeki genel karakteristik özellik, sadrazam olma arzusundaki adayların rekabetinin, devlet çıkarları yerine kendi ikballeri doğrultusunda şekillendiği gerçeğidir.
Sokullu'nun önderlik ettiği bu dönem, sadece devlet çıkarlarını değil, vezirler arası rekabetin tetiklediği entrikaları ve hırsları da beraberinde getirdi. Yürütme organının devlet menfaatleri doğrultusunda değil, vezirlerin kişisel ikballeri ve entrikaları doğrultusunda işlediği iddiası, abartılı bir ifade değil. Vezirler arasındaki rekabetin, devletin çıkarlarını değil kendi ikballerini ön plana çıkardığı bir dönemde, devletin başına gelen en pahalı olaylardan biri de savaş oldu. Sık sık gereksiz yere açılan savaşlar, devletin büyük zararlara uğramasına yol açtı.
Sokullu'nun özenle planladığı Sokullu sistemi, İkinci Selim döneminde devlet yönetimini belirleyici bir faktör haline getirdi. Padişahın itibarsızlaştırılmasının ardından Sokullu, idareyi kendi eline geçirdi. Padişahın tahta geçişi isyanla gerçekleşmiş ve itibar kaybına uğramıştı. Sokullu, padişahın karizmatik yönünü beslememek adına cülus törenine karşı çıktı. Cülus törenini engelleyemese de padişahı kontrolü altına alarak amacına ulaştı.
İkinci Selim dönemi, Osmanlı idaresinde padişahın aktif olarak kurumların yönetimini sağladığı karizmatik padişahlar döneminin sonunu getirdi. Bu değişiklik, vezirler arasındaki rekabeti artırdı ve bürokratlar, kendi projelerini öne sürerek kendilerini ispat etme yarışına girdi. Bu rekabet döneminde devlet çıkarlarını değil, kendi ikballerini ön plana çıkaran vezirler, dış politikayı devlet önceliklerine değil şahıs önceliklerine göre belirlemeye başladı.
Kıbrıs'ın fethi de bu rekabetin bir sonucu olarak gerçekleşti. Sokullu'nun rakipleri Kıbrıs'ın fethini planlamış, ancak Sokullu buna karşı çıkmıştı. Şeyhülislam'ın tercihleri nihai kararı etkiledi ve Kıbrıs'ın fethi gerçekleşti.
Bu dönemde Osmanlı yürütme organı, hukuki bir temele dayanmayan ve sağlam esaslara bağlanmayan bir yapıya dönüştü. Rekabetin hüküm sürdüğü bu dönemde, devletin merkezi gücü, sistemi altüst eden gelişmelere yol açtı. Merkezi elitler, taşrayı kendi istekleri doğrultusunda şekillendirerek devletin iç dinamiklerini büyük ölçüde etkiledi.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Agah Gürtürk - Mesaj Gönder

# YOL

göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Sakarya’dan Haber Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Sakarya’dan Haber hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Sakarya’dan Haber editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Sakarya’dan Haber değil haberi geçen ajanstır.