Osmanlı tarihini derinlemesine inceleyenlerin hemfikir olduğu nokta, Hürrem'in Kırım Tatarları tarafından esir alınıp saraya getirildiğidir. Ancak Hürrem'in asıl adı, nereli olduğu ve ailesinin kim olduğu konusunda farklı kaynaklarda farklı bilgiler yer almaktadır. Batı kaynakları onun Rus, Leh, Çerkes hatta Fransız olduğunu rivayet etmişlerdir. Bazı kaynaklarda ise Hürrem'in Ukraynalı, İslav olduğu ve asıl adının Aleksandra Lisovska olduğu söylenir. Babasının bir piskopos veya papaz olup olmadığı ve ayrıca Hareme girdiğinde yaşının kaç olduğu konularında da tam bir fikir birliğine varılmamıştır. Kimi kaynaklarda on yedi, kimilerinde dokuz yaşında saraya geldiği kayıtlıdır.
Hürrem Sultan, saraya geldikten sonra hiç rahat durmamış, sürekli gerginlikler yaratmış ve diğer cariyelerle iyi geçinememiştir. Hiç kimseye itaat etmemesi ve kuralları çiğnemesi yüzünden Harem’de devamlı olarak olay çıkarmıştır. Ancak bu asi davranışları, Kanuni Sultan Süleyman’ın dikkatini çekmiş ve kısa zamanda Hürrem, gözdeleri arasına girmeyi başarmıştır.
Hürrem Sultan, Kanuni Sultan Süleyman’ın diğer eşi Mahidevran Hatun ile sürekli bir rekabet ve soğuk savaş halinde olmuştur. Ancak yine de ona olan husumetini gizlemiş, tedbirli ve sabırlı davranarak oyunlarını sırasıyla oynamıştır. Kanuni Sultan Süleyman’ın iltifatını gören Hürrem, saraydaki itibarını arttırmış ve Mahidevran Haseki’nin de kendisine karşı olan nefretini körüklemiştir.
Hürrem Sultan’ın şehzade Mehmet’ten başka Selim, Bayezid, Cihangir ve Mihrimah adlarında dört çocuğu daha olmuştur. Ancak Şehzade Mehmet’in genç yaşta ölümü aileyi derinden etkilemiş ve Kanuni Sultan Süleyman, onun anısına Mimar Sinan’a Şehzade Camii’ni yaptırmıştır.
Hürrem Sultan ayrıca Mahidevran Hatun’un veliaht şehzade oğlu Mustafa’nın tahta çıkmasını istememiştir. Ardından yine Hürrem Sultan’ın kurduğu komplolar sonucunda şehzade Mustafa da boğdurulmuştur. Bazı kimselere göre de bu bilgi değişkenlik gösterebiliyor. Mesela bazı tarihçiler Şehzade Mustafa'nın düşman elçilerle görüşmesinden dolayı kafalarda acaba bir iş birliği yapıp Sultan Süleyman'ı tahtından indirmeyi planladığını söylemişlerdir.
Sonuç olarak, Hürrem Sultan'ın Osmanlı İmparatorluğu'nda önemli bir rol oynadığı ve güçlü bir kadın figürü olarak tarihe geçtiği görülmektedir. Ancak bu güçlü figürün elde ettiği başarılar, entrikalar ve komplolar sonucunda gelmiş ve bazıları tarafından eleştirilmiştir. Her ne kadar Hürrem Sultan'ın hayatı ve eylemleri tartışmalı olsa da onun Osmanlı tarihindeki etkisi inkâr edilemez.