Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın konuşma metni.
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
Sayın TİM Başkanı,
Ticaret Bakanlığımızın Saygıdeğer Yöneticileri ve Mensupları,
Dış Ticaret Dünyamızın Kıymetli Temsilcileri,
Sayın Basın Mensupları,
2025 yılı Ağustos ayı dış ticaret verilerini kamuoyumuz ile paylaşmak
üzere sizlerle birlikte olmaktan büyük mutluluk duyuyor; hepinizi saygı
ve muhabbetle selamlıyorum.
Bilindiği üzere küresel belirsizliklere rağmen ekonomimiz, dayanıklılığını
korumakta; son verilere göre, 2025 yılı ilk çeyreği itibarıyla
yıllıklandırılmış küresel ihracattan aldığımız pay da %1,07 (%1,066) olarak
gerçekleşmiştir.
SLAYT-2
TÜRKİYE EKONOMİSİ
Kıymetli Hazirun,
1 Eylül Pazartesi günü açıklanan GSYH verilerine göre yılın 2. çeyrek
büyüme verileri bize kararlılıkla uyguladığımız ekonomik programın
olumlu sonuçlarını almaya devam ettiğimizi göstermiştir.
Pandemide dahi büyüme performansını sürdürmeyi başaran Türkiye
ekonomisi; 2020 yılında %1,8, 2021 yılında %11,8, 2022 yılında %5,4,
2023 yılında %5,0, 2024 yılında ise %3,3 oranında büyümeyi başarmıştı.
2025 yılı ilk çeyreğinde %2,3 olarak gerçekleşen büyüme hızımız (Daha
Önce %2 Olarak Açıklanan İlk Çeyrek Verileri Güncellenmiştir), yılın 2.
çeyreğinde ise ivmelenerek %4,8 oranında gerçekleşmiştir. Böylece
ekonomimiz, son 20 çeyrektir üst üste büyümeye devam etmiştir.
Bu büyüme hızı ile, verisi açıklanan OECD ülkeleri arasında en hızlı
büyüyen 2’nci, G20’de ise 4’üncü ülke olduk.
Böylece yılın ilk yarısında yıllık büyümemiz %3,6 olarak gerçekleşmiştir.
Büyümenin detaylarına baktığımızda, %4,8’lik büyümede yatırımların
katkısı 2,2 yüzde puan olmuştur. Yani büyümenin yaklaşık %46’sı
yatırımlardan gelmiştir.
Yüksek teknoloji üretimimizin desteği ile imalat sanayimiz 12 çeyreğin en
iyi performansını göstererek %7,0 büyümüş ve büyümeye 1,1 yüzde
puan katkı vermiştir.
1 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
Cari fiyatlarla GSYH verilerine baktığımızda da 2002 yılında 238,7 milyar
dolar olan cari fiyatlarla GSYH, 2023 yılında tarihimizde ilk kez 1 trilyon
dolar eşiğini aşarak 1 trilyon 153 milyar dolara ulaşmış; 2024 yılında ise
1 trilyon 358 milyar dolara yükselmiştir.
Yılın 2. çeyreği itibarıyla ise yıllıklandırılmış olarak 1 trilyon 474 milyar
dolara ulaşarak rekorunu tazelemiştir. İnanıyorum ki, 2025 yılında
yüksek gelirli ülkeler grubuna gireceğiz.
Üretim, yatırım ve ihracat artışı, işgücü göstergelerine de yansımaktadır.
Son açıklanan verilerde işsizlik oranı 2025 yılı Temmuz ayında bir önceki
aya göre 0,4 puan azalışla %8,0 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Böylece işsizlik oranı 2005 Ocak ve 2025 Temmuz arası en düşük seviye
olarak gerçekleşmiştir. Son 27 aydır tek haneli seyrini sürdürerek
%10’nun altında kalmıştır.
Ayrıca, enflasyon tarafında da olumlu gelişmeler yaşıyoruz. TÜİK
verilerine göre Ağustos ayında; yıllık tüketici enflasyonu %32,95’e
(Ağustos 2024 oranı %51,97) gerilerken, aylık artış yalnızca %2,04 oldu.
SLAYT-3
2025 AĞUSTOS AYI DIŞ TİCARET VERİLERİ ÖZETİ
Sizlere konuşmamın başında Ağustos ayı dış ticaret rakamlarına ilişkin
özetleri vermek istiyorum.
2025 yılı Ağustos ayında ihracatımız %0,9 azalışla 21 milyar 795 milyon
dolar olarak gerçekleşmiştir.
2025 yılı Ağustos ayında ithalatımız %3,9 azalışla 25 milyar 963 milyon
dolar olarak gerçekleşmiştir. Böylece 11 ay sonra ithalatımız gerilemiştir.
(Eylül 2024: %1 gerileme) ve son 14 ayın (2024 Haziran ayından itibaren)
en düşük ithalat rakamı kaydedilmiştir.
Dış ticaret açığı %16,7 azalışla 4 milyar 168 milyon dolar ile son 46 ayın
en düşük dış ticaret açığına gerilemiştir. (son 46 ayın, Ekim 2021: -1,5
milyar dolar)
Ağustos ayında ihracatın ithalatı karşılama oranı, %83,9 olarak
gerçekleşmiştir. (2024 Ağustos ayında ihracatın ithalatı karşılama oranı
%81,5)
Böylece, son 46 ayın en yüksek ihracatın ithalatı karşılama oranına
ulaşılmış oldu. (Ekim 2021: %93,2)
2 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
SLAYT-4
2025 YILI AĞUSTOS AYI İHRACATI
Dış Ticaret Ailemizin Kıymetli Mensupları,
2025 Ağustos ayında ihracatımız, geçen yılın aynı ayına göre %0,9
oranında azalışla 21,8 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. (2024 yılı
Ağustos ayında 22,0 milyar dolar)
Ağustos ayında, başta motorlu kara taşıtları olmak üzere bazı
sektörlerdeki firmalarımızın (Ford, Tofaş, Türk Traktör, Karsan, GoodYear
Lastikleri, Bosch, Kartonsan ve EGE Endüstri) periyodik bakım ve
envanter çalışmaları nedeniyle üretime ara vermesi ihracatımızı
sınırlayan bir faktör olmuştur. Bu etki ihracatımıza geçici olarak aşağı
yönlü bir katkı sunmuştur.
(Takvim Etkisi: 2025 Ağustos ayında, 2024 yılının Ağustos ayına göre bir Cuma ve Pazar
günleri fazla iken bir Perşembe ve Cumartesi günleri eksiktir. Bu durumun yaklaşık 150
200 milyon dolarlık olumlu takvim etkisi yarattığı değerlendirilmektedir.
Parite Etkisi: İhracatımız, Ticaret Bakanlığımızın hesaplamalarına göre parite kaynaklı
olarak yaklaşık 502 milyon dolar artırmıştır. (Ağustos 2024 parite değeri: 1,10, Ağustos
2025 parite değeri: 1,16) İthalatımıza paritenin etkisi ise 394,1 milyon dolar artış
yönünde olmuştur. Böylece parite Ağustos ayında dış ticaret dengesine 108 milyon dolar
olumlu katkı sunmuştur.)
SLAYT-5
ALTIN VE ENERJİ HARİÇ İHRACATIMIZ
GEÇEN YILIN AYNI AYINA GÖRE %1,2 ARTTI
Ayrıca Ağustos ayında ihracattaki sınırlı gerilemede altın ve enerji
ihracatındaki azalış etkili olmuştur.
Ağustos ayında altın ihracatımız geçen yılın aynı ayına göre %70,7 azalışla
159,2 milyon dolar (384 milyon dolar azalış), enerji ihracatımız %4,3
azalışla 1 milyar 286 milyon dolar (57 milyon dolar azalış) olmuştur.
Diğer yandan, altın ve enerji hariç ihracatımıza baktığımızda ise, artışın
Ağustos ayında da sürdüğünü görüyoruz. Altın ve enerji hariç
ihracatımız Ağustos ayında geçen yılın aynı ayına göre %1,2 artışla 20
milyar 350 milyon dolar olmuştur.
Düzeltme Hareketi: Temmuz ayında ihracatımız tüm zamanların en yüksek aylık ihracatı
olan 24,9 milyar dolar olarak gerçeklemişti. Ağustos ayındaki gerileme, geçmiş yıllarda
da gözlendiği üzere, yüksek artışların ardından görülen doğal bir düzeltme hareketi
niteliğindedir.
3 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
SLAYT-6
SERBEST BÖLGELERDEKİ GELİŞMELER
Kıymetli Katılımcılar,
Mal ihracatımızdaki gelişmelerle ilgili olarak Serbest Bölgelere bir
parantez açmak istiyorum.
Toplam ihracat verilerine dahil olan Serbest Bölgelerden yapılan ihracat,
hem “en yüksek Ağustos ayı değerine” hem de “Ocak-Ağustos (8 aylık)
dönemde” rekor düzeye ulaşmıştır.
Serbest Bölgelerimizden ihracatımız Ağustos 2025’te bir önceki yılın
aynı ayına kıyasla %9,4 oranında artışla 1,04 milyar dolara yükselirken,
Ocak-Ağustos 2025 döneminde yine bir önceki yılın aynı dönemine
kıyasla %4,1 oranında artışla 8,3 milyar dolara ulaşmıştır. Gerek aylık
gerekse dönemsel ihracatlarımızda ulaşılan söz konusu rakamlar serbest
bölgeler tarihindeki en yüksek Ağustos ve Ocak-Ağustos ihracat verileri
olarak kayda geçmiştir.
Ocak-Ağustos 2025 döneminde 3 milyar dolar dış ticaret fazlası verilen
serbest bölgelerde ihracatın ithalatı karşılama oranı %154,5 olmuştur.
Söz konusu dönemde ihracatın serbest bölgelerden yapılan satışlar
içerisindeki payı %75,8 olmuş; ihracata konu olan eşyanın da %56,1’i
orta-ileri ve yüksek teknoloji sınıfında yer almıştır.
Büyümeye ve gelişmeye devam eden serbest bölgelerimizin ihracatımıza
olumlu katkısının önümüzdeki dönemde de güçlenerek sürmesini
bekliyoruz.
SLAYT-7
2024-2025 OCAK-AĞUSTOS DÖNEMİ
İHRACAT RAKAMLARI
(Mal İhracatında İlk 8 Ayın 6’sında Artış Sağlandı)
Şubat sonrası Mart ayında, ihracatımız 755 milyon dolar (%3,3), Nisan
ayında 1,5 milyar dolar (%7,7), Mayıs ayında 638 milyon dolar (%2,6),
Haziran ayında 1,5 milyar dolar %7,7 artış oranı kaydedilmişti.
2025 yılı Temmuz ayında %11,0 artış oranı ile 2,5 milyar dolarlık (bir
önceki yılın aynı ayına göre) ihracat artışı ile 2024 Temmuz ayı
sonrasındaki en yüksek aylık ihracat artışı kaydedilmişti.
4 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
Geride bıraktığımız Ağustos ayında ise ihracatımızda 2024 yılının aynı
ayına göre %0,9 azalış oranı ile 206 milyon dolarlık ihracat azalışı
kaydedilmiştir.
SLAYT-8
2025 OCAK-AĞUSTOS DÖNEMİ İHRACATI
(İhracatımızda Artış Seyri Devam Ediyor)
Kıymetli Misafirler,
2025 yılının Ocak-Ağustos döneminde ihracat, bir önceki yılın aynı
dönemine kıyasla %4,3 oranında artışla 178,1 milyar dolar olarak
kaydedilmiştir. (2024 yılı Ocak-Ağustos dönemi 170,7 milyar dolar.)
Böylece, ilk 8 ayda mal ihracatında net 7,4 milyar dolar artış
sağlanmıştır.
SLAYT-9
MAL İHRACATINDA REKORLAR DÖNEMİ
Değerli Katılımcılar,
Geride bıraktığımız son 27 ayın 19’unda mal ihracatımızı artırdık.
Öte yandan, büyük bir mutlulukla ifade etmek isterim ki son 27 ayın
15'inde (2023 Temmuz, 2023 Ağustos, 2023 Ekim, 2023 Kasım, 2023
Aralık, 2024 Ocak, 2024 Şubat, 2024 Mayıs, 2024 Temmuz, 2024 Ağustos,
2024 Ekim, 2024 Aralık, 2025 Ocak, 2025 Mayıs, 2025 Temmuz) aylık mal
ihracatı rekoru kırdık.
SLAYT-10
YILLIKLANDIRILMIŞ İHRACAT
(Eylül 2024-Ağustos 2025=12 Aylık)
2025 yılı Ağustos ayı itibarıyla son 12 ayda yıllıklandırılmış mal
ihracatımız 269,2 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.
Mal ihracatında son 1 yılda %2,8’lik artışla 7,3 milyar dolar net artış
sağlanmıştır.
5 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
SLAYT-11
2025 AĞUSTOS AYI İTHALATI
(Son 14 Ayın En Düşük İthalatı)
Ağustos ayında mal ithalatımız ise geçen yılın aynı ayına göre %3,9
oranında azalarak 26 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. (2024 Ağustos
ayında mal ithalatımız 27,0 milyar dolar)
Böylece son 14 ayın (2024 Haziran ayından itibaren) en düşük ithalat
rakamı kaydedilmiştir.
2025 yılı Ağustos ayında 7108-işlenmemiş altın ithalatı %11,5 azalarak 1
milyar 146 milyon dolara gerilemesi ithalat düşüşünü destekleyen bir
faktör olarak değerlendirilmektedir.
Diğer taraftan, Ağustos ayında enerji ithalatı ise %8,9 düşüşle 4,8 milyar
dolar olarak gerçekleşmiş olup Ağustos ayında ithalat düşüşünü
destekleyen bir diğer faktör olmuştur.
SLAYT-12
2025 YILI AĞUSTOS AYI DIŞ TİCARET AÇIĞI
(Son 46 Ayın En Düşük Dış Ticaret Açığı Kaydedildi)
Ağustos ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre %16,7
oranında azalarak 4,2 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.
Böylece yaklaşık son 4 yılık dönemin (son 46 ayın, Ekim 2021: -1,5
milyar dolar) en düşük dış ticaret açığı gerçekleşmiştir. 2024 yılı Ağustos
ayında dış ticaret açığı 5,0 milyar dolar olarak gerçekleşmişti.
Bir diğer olumlu gelişme ise, Ağustos ayında altın ve enerji hariç dış
ticaret dengemiz 20 ay sonra ilk kez 368,3 milyon dolar ile fazla
vermiştir.
SLAYT-13
2025 YILI AĞUSTOS AYI İHRACATIN İTHALATI KARŞILAMA ORANI
(Son 46 Ayın En Yüksek İhracatın İthalatı Karşılama Oranı Kaydedildi)
Ağustos ayında ihracatın ithalatı karşılama oranı geçen yılın aynı ayına
göre yaklaşık 2,5 yüzde puanlık artışla %83,9 olarak gerçekleşmiştir.
(2024 Ağustos ayında ihracatın ithalatı karşılama oranı %81,5)
Böylece, son 46 ayın en yüksek ihracatın ithalatı karşılama oranına
ulaşılmış oldu. (Ekim 2021: %93,2)
6 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
Altın ve enerji hariç tutulduğunda ihracatın ithalatı karşılama oranı,
yüzde 3,3 puanlık artışla son 34 ayın en yüksek değeri olan %101,8
seviyesine yükselmiştir. (2024 Ağustos ayında ihracatın ithalatı
karşılama oranı %98,6 idi.) 20 ay sonra ilk kez 100 eşik seviyesini aşmıştır.
SLAYT-14
DIŞ TİCARET AÇIĞINI AZALTIYORUZ
Son 27 ayın 16’sında (2023 Haziran, 2023 Ağustos, 2023 Eylül, 2023
Ekim, 2023 Kasım, 2023 Aralık, 2024 Ocak, 2024 Şubat, 2024 Mart, 2024
Mayıs, 2024 Temmuz, 2024 Ağustos, 2024 Ekim, 2025 Mart, 2025
Temmuz, 2025 Ağustos) geçen yılın aynı ayına göre dış ticaret açığımızı
azalttık.
SLAYT-15
2025 AĞUSTOS AYI DIŞ TİCARET VERİLERİ
2025 yılının Ağustos ayında ihracat, bir önceki yılın aynı ayına kıyasla
%0,9 oranında azalışla 21,8 milyar dolar olarak kaydedilmiştir. (2024 yılı
Ağustos dönemi 22,0 milyar dolar.)
SLAYT-16
2025 OCAK-AĞUSTOS DÖNEMİ DIŞ TİCARET VERİLERİ
Kıymetli Hazirun,
2025 yılının Ocak-Ağustos döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine
kıyasla %4,3 oranında artışla 178,1 milyar dolar olarak kaydedilmiştir.
(2024 yılı Ocak-Ağustos dönemi 170,7 milyar dolar.)
Böylece, ilk 8 ayda mal ihracatında net 7,4 milyar dolar artış
sağlanmıştır.
2025 yılının Ocak-Ağustos döneminde ithalat ise, bir önceki yılın aynı
dönemine kıyasla %5,6 oranında artışla 238,2 milyar dolar olarak
kaydedilmiştir. (2024 yılı Ocak-Ağustos dönemi 225,5 milyar dolar.)
Böylece, ilk 8 ayda mal ithalatında net 12,7 milyar dolar artış olmuştur.
2025 yılının Ocak-Ağustos döneminde dış ticaret açığı, bir önceki yılın
aynı dönemine kıyasla %9,6 oranında artışla 60,1 milyar dolar olarak
kaydedilmiştir. (2024 yılı Ocak- Ağustos dönemi 54,8 milyar dolar.)
Böylece, ilk 8 ayda mal ticaretindeki açık 5,3 milyar dolar artış
göstermiştir.
7 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
2025 yılının ilk 8 ayında ihracatın ithalatı karşılama oranı, bir önceki yılın
aynı dönemine kıyasla 0,9 yüzde puan azalışla %74,8 olarak
kaydedilmiştir. (2024 yılı Ocak-Ağustos dönemi %75,7)
SLAYT-17
YILLIKLANDIRILMIŞ BAZDA DIŞ TİCARET
2024 yılı Ağustos ayında yıllıklandırılmış mal ihracatımız 261,9 milyar
dolar iken, 2025 yılında %2,8 oranında artış ile 269,2 milyar dolar
olmuştur.
2024 yılı Ağustos ayında yıllıklandırılmış mal ithalatımız 340,5 milyar
dolar iken, 2025 yılında %4,8 oranında artış ile 356,7 milyar dolar
olmuştur.
SLAYT-18
DIŞ TİCARET AÇIĞI VE İHRACATIN İTHALATI KARŞILAMA ORANI
Böylelikle yıllıklandırılmış dış ticaret açığı, geçen yılın aynı ayına göre
%11,3 milyar dolar artarak, 87,5 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.
Böylelikle tepe noktası olan 2023 Mayıs (122,2 milyar dolar) ayına göre
dış ticaret açığı 34,7 milyar dolar azalmıştır. (2024 yılı Ağustos itibarıyla
yıllıklandırılmış dış ticaret açığı 78,6 milyar dolar idi.)
2025 Ağustos ayı itibarıyla, ihracatımızın ithalatı karşılama oranı son 12
ayda 1,4 yüzde puanlık bir azalışla %75,5 olmuştur. (2024 yılı Ağustos
itibarıyla yıllıklandırılmış ihracatın ithalatı karşılama oranı %76,9 idi.)
SLAYT-19
TÜRKİYE HİZMETLER TİCARETİ GERÇEKLEŞMELERİ
Kıymetli Katılımcılar,
Hizmetler ihracatında da dünyada sahip olduğumuz payımızı istikrarlı bir
şekilde artırmaya devam ediyoruz.
Nitekim 2002 yılındaki 14 milyar dolarlık hizmetler ihracatı rakamından
2023 sonunda 106,6 milyar dolara ulaşarak hizmetler dengemizin net
fazlası ise 57,3 milyar dolar düzeyine yükselmişti.
2024 yılı için ise 110 milyar dolarlık bir hizmetler ihracatı hedefi
belirlemiştik.
115,2 milyar dolara ulaşarak bu hedefi aşmış olmanın sevincini
yaşıyoruz. Böylelikle, hizmetler dengemizin net fazlası da 62 milyar
dolar düzeyine ulaşmıştır.
8 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
2025 yılı için ise hizmetler ihracatı hedefimizi 121 milyar dolar olarak
belirledik.
SLAYT-20
HİZMETLER İHRACATINDA ARTIŞ
2025 Haziran ayında hizmetler ihracatımız, bir önceki yılın aynı ayına
göre %5,7 artarak 11,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir.
2025 Ocak-Haziran döneminde ise hizmetler ihracatımız, bir önceki yılın
aynı dönemine göre %5,1 artış göstererek 51,5 milyar dolar seviyesinde
gerçekleşmiştir.
Ağustos ayında ise yıllıklandırılmış olarak, hizmetler ihracatımızın %6,2
artışla 119 milyar dolara yükseleceğini tahmin ediyoruz. (Ocak-Ağustos
2025 dönemi %5,1 artışla 78,6 milyar dolar olarak tahmin edilmektedir.)
SLAYT-21
2024 YILI CARİ İŞLEMLER AÇIĞI
Mal ve hizmetler ticaretimizdeki bu olumlu tablonun neticesinde cari
işlemler açığı, 2024 yılında, 2023 yılındaki 39,9 milyar dolardan 10,2
milyar dolara gerilemiştir.
Mal ve hizmet ihracatındaki artışlar ve ithalattaki gerileme neticesinde
2023 yılı Haziran ayında 55,1 milyar dolar olarak gerçekleşen
yıllıklandırılmış cari işlemler açığı, sonraki aylarda 39,1 milyar dolar
azalarak, 2025 Haziran ayı itibarıyla 18,9 milyar dolara gerilemiştir.
Ağustos ayında gerçekleşen dış ticaret verileri ve hizmete yönelik
beklentilerimiz neticesinde cari işlemler dengesinin 5 milyar dolar
civarında aylık olarak güçlü bir fazla verilmesi beklenmektedir.
(Ağustos 2025 tahminimiz 5-5,3 milyar dolar fazla verilmesi
öngörülmektedir. Böylece Ağustos ayı itibarıyla ise yıllıklandırılmış cari
işlemler açığının 18 milyar dolara gerilemesi beklenmektedir.)
SLAYT-22
CARİ İŞLEMLER VE DIŞ TİCARET DENGESİ
Cari işlemler açığının GSYH içindeki payı; 2022 yılında %5,0, 2023 yılında
%3,5 iken, 2024 yılında 2,8 puan gerileyerek %0,8 olarak gerçekleşmiştir.
2025 yılı ikinci çeyreğinde de %1,3 gerçekleşerek olarak tarihsel
ortalamasının (2002-2024 ortalaması: %3,5) altında seyretmeye devam
etmektedir. (OVP 2024 Tahmin: -%1,7; 2025 Hedef: -%2,0)
9 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
Öte yandan, 2025 yılı Haziran ayı itibarıyla, cari açığımız 18,9 milyar dolar
olarak gerçekleşmiştir.
Mal ve hizmetler ihracatımız, 2024 yılında 377,0 milyar dolara
yükselerek Cumhuriyet tarihimizin en yüksek seviyesine ulaşmıştı.
2025 yılı Haziran ayı itibarıyla ödemeler dengesi tanımlı yıllıklandırılmış
mal ve hizmetler ihracatımız 384,7 milyar dolara yükselmiştir.
Belirlediğimiz hedefleri aştık, daha üst hedefler için var gücümüzle
çalışıyoruz. (2024 Yılı Hedef açık: 22 milyar dolar; GSYH’ya pay olarak
%1,7).
SLAYT-23
MAL TİCARETİNDE FASIL BAZINDA İHRACAT OCAK-AĞUSTOS 2025
Ağustos ayında fasıl, ülke ve ülke gruplarına göre dış ticaret verilerini de
sizinle paylaşmak istiyorum.
2025 Ocak- Ağustos döneminde; ihracatımızda en çok artış gösteren ilk
5 fasıl; 2,7 milyar dolar artışla Motorlu kara taşıtları, 1,2 milyar dolar
artışla Silahlar ve mühimmat, 906 milyon dolar artışla İnorganik
kimyasallar, 765 milyon dolar artışla Hava ve uzay taşıtları ve 763 milyon
dolar artışla Elektrikli makina ve cihazlar oldu.
Aynı dönemde ihracatımızda en çok azalış gösteren ilk 5 fasıl; 855
milyon dolar azalışla Mineral yakıtlar, 481 milyon dolar azalışla
Örülmemiş giyim eşyası, 367 milyon dolar azalışla Örme giyim eşyası,
293 milyon dolar azalışla Değirmencilik ürünleri, 142 milyon dolar Demir
veya çelikten eşya olarak gerçekleşmiştir.
SLAYT-24
MAL TİCARETİNDE FASIL BAZINDA İTHALAT OCAK-AĞUSTOS 2025
2025 Ocak- Ağustos döneminde ithalatta en çok azalış gösteren ilk 5
fasıl; 1,1 milyar dolar azalışla Mineral yakıtlar, 702 milyon dolar azalışla
Demir ve çelik, 335 milyon dolar azalışla Organik kimyasal ürünler, 270
milyon dolar azalışla Gıda sanayiinin kalıntıları ve 245 milyon dolar
azalışla Hububat olarak gerçekleşmiştir.
Aynı dönemde ithalatta en çok artış gösteren ilk 5 fasıl 3,1 milyar dolar
artışla Motorlu kara taşıtları, 2,4 milyar dolar artışla Kıymetli ve yarı
kıymetli taşlar, 1,5 milyar dolar artışla Elektrikli makina ve cihazlar, 928
10 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
milyon dolar artışla Bakır ve bakırdan eşya ve 793 milyon dolar artışla
Alüminyum ve alüminyumdan eşya olarak gerçekleşmiştir.
SLAYT-25
BÖLGE/ÜLKE BAZINDA İHRACAT
Değerli Konuklar,
2025 yılı Ocak- Ağustos döneminde en fazla ihracat yaptığımız ilk 5 ülke
ise sırasıyla; Almanya, Birleşik Krallık, ABD, İtalya ve Irak olmuştur.
Öte yandan, 2025 yılının Ocak- Ağustos döneminde en önemli ticaret
ortaklarımızdan AB’ye ihracatımız, %7,8 oranında artmış ve 76,8 milyar
dolar olarak gerçekleşmiştir.
Yıllıklandırılmış bazda baktığımızda ise AB’ye ihracatımızın 114,1 milyar
dolarlık rekor düzeyini yenilediğini görüyoruz.
SLAYT-26
SEÇİLİ EKONOMİK GRUPLAR BAZINDA İHRACAT
(OCAK- AĞUSTOS 2025)
Pazar çeşitlendirme stratejilerimiz ile 2025 yılı Ocak- Ağustos
döneminde;
Türk Devletleri Teşkilatı ülkelerine ihracatımız %1,7 oranında
artışla 7,1 milyar dolara,
İslam İşbirliği Teşkilatı üyelerine %5,5 oranında artışla 47,4 milyar
dolara,
OECD ülkelerine %6,1 oranında artışla 94,1 milyar dolara
yükselirken,
aynı dönemde ABD-Meksika-Kanada’ya (USMCA) olan ihracatımız
değişim göstermeksizin 12 milyar 577 milyon dolar olarak
gerçekleşmiştir.
SLAYT-27
ÜLKE BAZINDA İHRACAT OCAK-AĞUSTOS 2025
2025 yılı Ocak- Ağustos döneminde ihracatımızda en çok artış gösteren
ilk 5 ülke; 1,2 milyar dolar artışla BAE, 1,2 milyar dolar artışla Birleşik
Krallık, 1,0 milyar dolar artışla Almanya, 759 milyon dolar artışla Suriye
ve 698 milyon dolar artışla Fas olarak gerçekleşmiştir.
11 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
Aynı dönemde ihracatımızda en çok azalış gösteren ilk 5 ülke; 1,5 milyar
dolar azalışla İsrail, 1,4 milyar dolar azalışla Rusya Federasyonu, 801
milyon dolar azalışla Irak, 348 milyon dolar azalışla Singapur ve 274
milyon dolar azalışla Hollanda olarak gerçekleşmiştir.
SLAYT-28
ÜLKE BAZINDA İTHALAT OCAK- AĞUSTOS 2025
2025 Ocak- Ağustos döneminde ithalatta en çok düşüş gösteren ilk 5
ülke; 1,7 milyar dolar azalışla İtalya, 695 milyon dolar azalışla Rusya
Federasyonu, 623 milyon dolar azalışla Hindistan, 596 milyon dolar
azalışla İsrail ve 445 milyon dolar azalışla Avustralya olarak
gerçekleşmiştir.
Aynı dönemde ithalatımızda en çok artış gösteren ilk 5 ülke; 3,1 milyar
dolar artışla Çin, 2,6 milyar dolar artışla Almanya, 2,4 milyar dolar artışla
İsviçre, 1,5 milyar dolar artışla BAE ve 831 milyon dolar artışla Kazakistan
olarak gerçekleşmiştir.
SLAYT-29
İHRACATÇILARIMIZ İÇİN FİNANSMAN İMKÂNLARI
Değerli Misafirler,
İhracatçılarımızın desteklenmesi, finansmana erişim imkânlarının
genişletilmesi ve kolaylaştırılması hususlarına hassasiyetle eğiliyoruz.
Türk Eximbank, 2024 yılında ihracatçılarımıza sağladığı 48,7 milyar
dolarlık destekle önemli bir güç kaynağı olmuş; 2025 yılı için bu desteği
52 milyar dolara çıkarma hedefiyle, ihracatçılarımızı küresel ticarette
daha rekabetçi kılmak adına kararlılıkla yoluna devam etmektedir.
Öte yandan, İGE A.Ş. ile de bugüne kadar ihracatçılarımızın 158,6 milyar
TL’lik kredisine 139 milyar TL (31.08.2025 tarihi itibarıyla) kefalet
sağladık.
Diğer taraftan, Türk Ticaret Bankası (TTB), önümüzdeki dönemde
ihracatçılarımızın finansmana erişimini kolaylaştırmak ve çeşitlendirmek
adına önemli bir rol üstlenecektir.
Bu kapsamda TTB, 2025 yılında ihracatçılarımıza 75 milyar TL toplam
finansman desteği sağlamayı, şube sayısını 11’e, kredi kullanan ihracatçı
sayısını 1.000’e çıkarmayı hedeflemektedir.
12 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
SLAYT-30
İHRACATÇILARIMIZA YÖNELİK FİNANSMAN İMKÂNLARI VE
VERGİSEL KOLAYLIKLAR
Ticaret Bakanlığı olarak, başta Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Merkez
Bankası olmak üzere, devletimizin bütün ilgili kurum ve kuruluşları ile
koordinasyon içinde ihracatçılarımızın finansman imkânlarını nasıl
geliştirebiliriz konusunda gayret ediyoruz.
Bu kapsamda;
İhracat Reeskont Kredisi faiz oranlarının hesaplanmasında değişiklik
yapılarak, Merkez Bankası politika faiz oranı esas alınmak suretiyle yeni
bir formül belirlenmiş olup bu sayede reeskont kredilerinin toplam faiz
maliyetinin Merkez Bankası politika faizi seviyesini aşmaması
sağlanmıştır.
Son olarak 24 Ağustos 2025 tarihinde politika faizinde yapılan
değişiklikle, reeskont kredilerinin faiz maliyeti %27,1 olarak belirlendi.
Bunun yanında, bildiğiniz gibi daha önce 300 milyon TL olan reeskont
kredilerinin günlük limiti önce 1,5 milyar TL’ye, daha sonra 3 milyar TL’ye,
son olarak ise 4 milyar TL’ye çıkartılmıştır. Bunun yaklaşık 1 milyar liralık
kısmı tekstil, giyim, deri, ayakkabı gibi emek yoğun sektörlere
verilmektedir.
Kredi garanti kurumlarının kefaleti ile kredi başvurusunda bulunan
firmalara azami 1,5 milyon ABD doları limit ile yabancı para cinsi ihracat
reeskont kredisi kullandırılabilmesi sağlanmıştır.
13 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme ile birlikte net
ihracatçı uygulaması yerine “ihracatçı skoru” devreye alınmıştır.
İhracat Reeskont Kredisi vadesi boyunca verilen döviz almama
taahhüdüne, başta ithalat ödemeleri kapsamındaki döviz alımları olmak
üzere çeşitli istisnalar getirilmiştir.
Diğer taraftan, KOBİ’lere yönelik kredi kullanım limitleri artırılarak
KOBİ’lerde mikro işletmeler için 5 milyon Türk Lirası, küçük işletmeler
için 20 milyon Türk Lirası, orta büyüklükteki işletmeler için 100 milyon
Türk Lirası olan kredi kullanım limitleri, sırasıyla; 5 milyon Türk Lirası, 50
milyon Türk Lirası ve 250 milyon Türk Lirası olarak güncellendi.
13 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
Ayrıca, İhracat Reeskont Kredisi kullanımında ilave döviz bozdurma
zorunluğu kaldırılmış olup artık yalnızca İhracat Genelgesi kapsamındaki
ihracat bedellerinin Merkez Bankasına satış yükümlülüğünün yerine
getirilmesi şartı aranmaktadır.
Geçmiş yıllarda %80 seviyelerinde uygulanan ihracat bedellerinin Merkez
Bankasına satış yükümlülüğü kademeli olarak indirilmiş olup söz konusu
oranın 05 Mayıs 2025 tarihinden başlamak üzere 31 Ekim 2025 tarihine
kadar %35 olarak uygulanması kararlaştırılmıştır.
Yurt dışı kaynaklı dövizlerin TCMB’ye satışını gerçekleştiren ihracatçı
firmalara dönüşüm kuru üzerinden TL’ye çevrilen tutarın %2’si kadar
döviz dönüşüm desteği sağlanmakta olup, daha önce bu oranın 31
Ağustos 2025 tarihine kadar %3 olarak uygulanması kararlaştırılmış olup
söz konusu uygulama 31 Ekim 2025 tarihine kadar uzatılmıştır.
Bunlara ek olarak, %25 olan kurumlar vergisi oranı; ihracat yapan
kurumların münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançlarına %20 olarak
uygulanmakta olup, son olarak yapılan düzenleme ile bahse konu 5
puanlık indirimden, ihracatını aracı ihracatçılar üzerinden gerçekleştiren
imalatçı ihracatçı firmaların da yararlandırılması sağlanarak anılan
düzenlemenin kapsamı genişletilmiştir.
Ayrıca, hizmetler ihracatçısı şirketlerin yabancılara sundukları
hizmetlerden elde ettikleri kazançlarını Türkiye’ye getirmeleri
durumunda, söz konusu kazançların %80’inin vergi matrahından
indirilmesi mümkün hale getirilmiştir.
Türkiye’de yerleşik kişilerin kendi aralarında akdedecekleri taşıt satış
sözleşmeleri dışında kalan menkul satış sözleşmelerinde ödeme
yükümlülüklerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak yerine
getirilmesi mümkün kılınmıştır.
14 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
SLAYT-31
TİCARET DİPLOMASİSİ-ÇOK TARAFLI, BÖLGESEL VE İKİLİ İLİŞKİLER
Kıymetli Hazirun,
İhracatçılarımıza daha geniş pazarlar sunmak ve karşılaştıkları sorunları
çözmek amacıyla ticaret diplomasisini önemsiyoruz.
Bu yılın ilk 8 ayında 40 ülke ile temaslarda bulunduk.
Bu dönemde Slovenya, Çad, Şili, Kamerun, Macaristan, Moritanya,
Angola, Özbekistan, Rusya, Sri Lanka ve Gürcistan ile gerçekleştirdiğimiz
Karma Ekonomik Komisyon Toplantıları ve Birleşik Arap Emirlikleri,
Finlandiya, Hollanda ve İspanya ile gerçekleştirdiğimiz JETCO
toplantıları ile ikili ticari ilişkilerimizin geleceğine dair yol haritalarını
hazırladık.
Londra ziyaretinde, önde gelen Türk ve İngiliz iş insanları ve yatırımcıların
katılımlarıyla Türkiye-Birleşik Krallık İş Forumu'nu gerçekleştirdik, ayrıca
muhataplarımızla ikili ticari ilişkilerimizi ve Serbest Ticaret Anlaşması’nın
güncellenmesi çalışmalarını ele aldık.
Nitekim Birleşik Krallık ile olan Serbest Ticaret Anlaşmamızın
güncellenmesine dair resmi müzakerelerin ilk turuna haziran ayında
başladık. Müzakerelerin ikinci turunu ise Eylül ayında Londra’da
gerçekleştireceğiz.
AB ile mevcut ekonomik ve ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi ve karşılıklı
ticaret engellerinin çözülerek Gümrük Birliği’nin güncellenmesi
müzakereleri için uygun bir zemin hazırlamayı hedefleyen Türkiye-AB
Yüksek Düzeyli Ticaret Diyaloğu’nun 2. Dönem Toplantısını, Temmuz
ayında Ankara’da gerçekleştirdik.
Yine Temmuz ayında Ankara’da Sayın Cumhurbaşkanımız ve Kazakistan
Cumhurbaşkanı eş başkanlığında düzenlenen Türkiye-Kazakistan Yüksek
Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi (YDSK) 5. Toplantısına katıldık.
Ağustos ayında, Suriye Ekonomi ve Sanayi Bakanı’nı ülkemizde misafir
ettik. 27-28 Ağustos tarihlerinde ise Şam Uluslararası Fuarı vesilesiyle
Şam’ı ziyaret ettik ve Türk ile Suriyeli iş insanlarıyla ‘’Yuvarlak Masa
Toplantısı’’ gerçekleştirdik.
31 Ağustos-1 Eylül 2025 tarihlerinde Çin Halk Cumhuriyeti'nde
gerçekleştirilen Şanhay İşbirliği Örgütü Devlet Başkanları Konseyi
Zirvesinde Sayın Cumhurbaşkanımıza eşlik ettik.
15 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
Zirve vesilesiyle, Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu, Pakistan,
İran, Azerbaycan ve Ermenistan ile gerçekleştirilen görüşmelerde öne
çıkan hususlar, ikili ticaretin geliştirilmesi ve küresel platformlarda iş
birliği çalışmalarının önemi olmuştur.
Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcımız eş başkanlığında Eylül ayında Türkiye
Kırgızistan Karma Ekonomik Komisyonu (KEK) 12. Dönem Toplantısını
gerçekleştireceğiz.
Türk Cumhuriyetleri ile olan ilişkilerimizi ikili temaslarımızın yanı sıra çok
taraflı platformlarda da sürdürüyoruz.
Bu kapsamda, Ekim ayında Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 12. Zirvesini
Sayın Cumhurbaşkanımızın tensipleri ile Bakü’de gerçekleştireceğiz.
Ayrıca, Kazakistan’ın Türkistan şehrinde Kasım ayında Türk Devletleri
Teşkilatı Ticaret ve Ekonomiden Sorumlu 14. Bakanlar Toplantısına
katılım sağlayacağız.
Diğer taraftan bu yıl, en önemli programlarımızdan birisi “Türkiye-Afrika
Ekonomi ve İş Forumu” olacaktır.
Saygıdeğer Cumhurbaşkanımızın katılımıyla şereflenecek olan Forumun
5.’sini Afrika Birliği ile işbirliği içerisinde 16-17 Ekim 2025 tarihlerinde
İstanbul’da düzenleyeceğiz.
16 / 17
2025 Yılı Ağustos Ayı Dış Ticaret Açıklaması Konuşma Notu
3 Eylül 2025, Sakarya
KAPANIŞ
Dış Ticaret Dünyamızın Kıymetli Temsilcileri,
Ağustos ayı dış ticaret verilerini paylaştığımız sanayisiyle, ihracattaki
dinamizmiyle ve ülkemizin üretim gücüne yaptığı katkıyla öne çıkan
Sakarya ilimizin Ağustos ayı ihracatına da kısaca değinmek istiyorum.
Ağustos ayında Sakarya’nın ihracatı, (geçen yılın aynı ayına göre %5,9
azalarak) 610,3 milyon dolar olmuştur.
Bu ihracat verisiyle Sakarya 81 ilimiz arasından 11’inci sırada yer almıştır.
Ocak-Ağustos döneminde ise (geçen yılın aynı dönemine kıyasla %9,1
azalarak) 5,9 milyar dolar olarak kaydedilmiştir.
Ticaret Bakanlığı olarak ihracatımızı artırmak, cari işlemler açığını
azaltmak ve ekonomik büyümeye katkı sağlamak amacıyla
çalışmalarımızı sürdüreceğiz.
İhracatta sloganımız, “ASLA GERİYE DÜŞMEK YOK, DAİMA YÜKSEĞE
ÇIKMAK VAR”
Sözlerime son verirken, Türkiye Yüzyılı’nda “yatırım, üretim, ihracat,
istihdam ve cari denge” yoluyla ekonomik büyüme hedeflerimize
ulaşacağımızın bir kez daha altını çizmek isterim.
Hepinizi saygı ve muhabbetle selamlıyorum.
17 / 17
