Aynanın parlaklığını bir leke, bir is nasıl gideriyorsa kötü ahlakta aynı şekilde kalbin nurunu alır, onu karartır. Kararan kalp, ışığı olmayan bir araba gibi, nereye doğru gittiğini bilemez.
İŞTE KALPLERE KARARTAN AHLAKIN BAZI ÇİRKİNLİKLERİ:
GIYBET
Gıybet bir kimsenin ayıp ve kusurunu kötü görüp halka ilan etmektir.
HASET
Bir kimsenin sahip olduğu nimetlerin, o kimsenin elinden çıkıp mahvolmasını yahut kendisine geçmesini istemektir.
KİBİR
Bir kimsenin kendi nefsini büyük görüp insanları küçük görmesi ve kibirlenerek büyüklenmesidir.
UCUP VE GURUR
Ucup ve gurur, Hz.Allah’ın lütuf ve ihsan buyurduğu nimetleri kendinden bilmek ve kendine güvenerek büyüklenmektir.
NEMİMET
Bir kimsenin iyi veya kötü olsun işleyip ve halktan gizlemek istediği şeyleri başkalarına söyleyip ifşa etmektir. Türkçede Koğuculuk denir.
RİYA
İnsanların yanında iyi ve merhametli görünmek için kendisinde bulunmaya bir takım faziletleri varmış gibi göstermektir.
HİLEKARLIK
Vazife ve derslerine çalışmamak için hoca ve ailesini aldatma, okuyup yazmaktan ve söylenilen şeyleri yapmaktan kurtulmak için kötü oyunlara sapmaktır.
İNAT
Arkadaşlarına darılmak, konuşmamak, anne-babasının ve büyüklerinin sözlerini, emirlerini dinlemeyip kendi istediğini yapmak, iyi olsun kötü olsun her işi yapacağım diye ısrar etmektir.
NANKÖRLÜK
Anne-Babasının, büyüklerinin ve dostlarının yapmış olduğu iyiliği unutmak ve o iyiliğe karşı fenalık yapmaktadır.
İFTİRA
İftira bir kimsenin işlemediği suç ve kabahati o yaptı diyerek, onu insanlara duyurmaktadır.
ZİYANKARLIK
Kendisine lazım olan şeyleri kırmak, başkalarına ve hususiyle anne-baba ve kardeşine ait olan şeyleri karıştırıp yırtmak ve atmak, başkalarına vermek veya saklamak bahanesiyle alıp kaybetmek gibi uygunsuzluklardır.
HIRSIZLIK
Gözlerine güzel görünen şeyleri alıp kendisi için saklamak, para ve kıymetli eşyaları sahipleri görmeden kapıp gizlemek, satmak gibi fenalıklardır.
İTİYAD-I KABİH (KÖTÜ ALIŞKANLIKLAR)
Büyük olsun, küçük olsun insanların fena huylara alışarak, daima onu işlemesine denir.
