TMMOB İnŞadt Mühendisleri Odosı Yönetim Kurulunun, 6 Şubat Depremleri hokkındo
yürütülen yargı süreçleri hakkında, 73 Aratık 2023 tarihinde yoptığı açıkloma.
6 Şubat Depremlerİnin Asıl Sorumluları Hesap Vermeli, Yargı SüreçleriAdil otmalıdır!
Adil bir yargılama yapılmadan ve gerçek sorumlular tespit edilip cezalandırılmadan,
ülkemiz enkaz altında kalmaya devam edecektir.
TMMOB İnŞaat Mühendisleri Odası olarak 6 Şubat Depremlerinin ardından başlayan
soruŞturma süreçlerinde de söylediğimiz gibi siyasi iktidar, deprem nedeniyle yaşanan
kayıpları bir yandan ilahi takdiratla açıklarken diğer yandan suçlayacak başka kesimler
aramakta, yıkılan ve hasar gören on binlerce yapının sorumluluklarını hem cezai hem de hukuki
yönden meslektaşlarımızın omuzlarına yüklemeye çalışmaktadır.
Tekrar söylüyoruz, 5 Şubat Depremlerinin yaratmış olduğu yıkımda sorumluluğu
bulunan herkesin yargı önüne çıkarılması ve bu kişilerden hukuk nezdinde hesap sorulması
gerekmektedir. Çünkü biliyoruz ki adil bir yargılama yapılmadan ve gerçek sorumlular tespit
edilip cezalandırılmadan, ülkemiz enkaz altında kalmaya devam edecektir.
Ancak başlayan yargı süreçlerinin seyrine bakıldığında, gerçek kusurluların ortaya
çıkarılmasından uzaklaşıldığı, eksik ve hatalı yaklaşımlar içerdiği, odamızın 03/1,L/2o2g
tarihinde yayımladığı Şubat 2023 Depremlerinde Binaları Hasar Görerek Yıkılan Statik proje
Mühendislerinin YargıIanmalarında Esas Alınacak Bilirkişi RaporIarının Teknik Yaklaşımı
çalışmasının üniversitelere ait bilirkişi rapor|arında dikkate alınmadığı, pek çok statik proje
müellifi meslektaşımızın tutuklanarak günah keçisi !lan edilmeye çalışıldığı görülmektedir.
Binanın inşa edildiğitarihte mühendisin yaptığı proje kusurlu bulunursa, kusurlu o|duğu
hususların yıkımda ne şekilde ve ne derecede etken olabileceğinin ortaya çıkarılmasının tam
ve adil olarak gerçekleştirilmesi hiç kolay değildir.
Deprem bölgelerinde alınan çok şiddetli deprem kayıtları kullanılarak, yıkı|an binaların
gerçek davranışını ve hangi nedenlerle yıkıldığını açıklayacak modelleme ve analizlerin
gerçekleştirilmesi fevkalade karmaşık ve zordur. Her bir binanın doğrusal olmayan eleman ve
sistem modellemesi ve büyük yerdeğiştirme teorisi ile zaman tanım alanında göçme
onaliziçok uzun zaman alabilir ve ancak bilimsel araştırmaların konusu olabilir. Kaldı ki bazı
yerleşim yerlerinde yeterli sayıda ivme kaydı bulunsa bile bunlar, özellikle Antakya'da olduğu
üzere, noktadan noktaya önemli ölçüde değişkenlik göstermektedirler. Diğer bazı yerleşim
yer|erinde ise yeteri kadar, hatta hiç kayıt bulunmamaktadır.
Bu bakımdan, gerçek deprem kayıtları kullanılarak bu tür modelleme ve analizlerin
bilirkişi incelemeleri kapsamında yapılması pratik olarak düşünülmemelidir.
Kaldı ki böyle sofistike analizler yapılabilmiş olsa bile gerçek depremin etkisi altında
projeden kaynaklanmış olabilecek kusurlar, yıkıma neden olabilecek diğer kusurlarla (yapım ve
denetim kusurları vs,) iç içe ve etkileşim halinde olduklarından gerçek kusurun nerede ve ne
oranda olduğunu belirlemek neredeyse imk5nsız olacaktır. Öyle ki statik projede bazı kusurlar
olsa bile, proje dışındaki diğer kusurların ağır bastığı durumlarda bunların yıkımdaki rolü çok
az olabilir, hatta hiç olmayabilir.
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası 66 ve 85 Sayı|ı KHK ile 6235 (değişik 7303fuayılı Yasaya Göre Kurulmuş Kamu Kurumu Niteliğinde Bir Meslek Kuruluşudur.
lstiklal Mahallesi Bölük Sokak No. 33 Adapazarı/ SAKARYA Tel&Fax: (0264) 274 56 25 Tel: (0264) 282 13 48
imosakarya@imo.org.tr - www.imosakarya.org.tr
Bu durum karşısında, olsa olsa binanın inşa edildiği tarihte yürürlükte olan
yönetmelikte tanımlanan deprem etkilerine göre yapılmış olan analizden ekstrapo|asyonla
proje kusurlarının yıkımı nasıl etkileyebileceği konusunda bazı çıkarımlar yapılabilir. Ancak
bunlar çoğu durumda nicel olmaktan çok ister istemez nitel ve sübjektif olacaktır. Burada
bilirkişinin teorik bilgisi yanında mühendislik deneyiminin yeterliliği konusu da önemli bir
gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır.
İnşaat Mühendisleri Odası olardk hqIen yürütülmekte olon ycrrgı süreçleri
kopsamında hozırldnan bilirkişi raporlarındo izlenmesini öngördüğümüz rasyonel ve adil
yoklaşım, yıkılon binanın projesinin doğrusal elostik olmoyan gerçek bino dovronışını çok
doha doğru bir şekilde dikkote alan Şekil Değiştirmeye Göre Değerlendirme ydkloşımıdır
Sonuç olarak, proje kusurlarının yıkımı nasıl ve ne derecede etkilediği makul
gerekçelerle açıklanamaz ise, proje mühendisinin teknik olarak sorumlu tutulması söz konusu
olmamalıdır.
Ülkemizdeki riskliyapıstokunun varlığının hemen herkes tarafından bilinmesi, biz dahil
ilgili tüm kuruluşların önlem alınması gerektiğini dillendirmesi ve bu önlemlerin neler
olduğunu söylemesine rağmen 20 yıldır hiçbir eylemde bulunmayan siyasi otorite, bugün
sorum luluğu yine m ühendislerin üzerine yıkmaya çalışmaktadır.
Çıkardıkları imar aflarıyla risk üzerine risk yaratan ve yetmiyormuş gibi imar affından
faydalanacak binaları gerçek bir teknik incelemeden kaçıran yöneticiler şimdi göz|erden uzak
kalmak için hedef saptırmaktadırlar. .
Halkın sağlıklı ve güvenli bir şekilde yaşamasından sorumlu olan devlet yöneticileri
sorumluluklarından kaçınamazlar.
6 Şubat depremlerinin yıkımının sorumluluğunu meslektaşlarımızın üzerine yıkıp
gerçek sorumluların gizlenmesi çabalarına en yüksek sesle itiraz ediyor, gerçek ve adil bir
yargılama talep ediyoruz.
Semih UÇAR
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası
Sakarya Şube Başkanı