Kanuni Sultan Süleyman'ın, Manisa sancağında vali iken 1543 yılında vefat eden oğlu Şehzade Mehmed adına yaptırdığı Şehzade Külliyesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun zengin mimari yapısının önemli bir örneğidir. Mimar Sinan'ın tasarladığı bu külliye, Beyazıt'tan Edirnekapı'ya giden cadde üzerinde Şehzadebaşı olarak anılan bir mevkide konumlandırılmıştır.
Külliye, 1543-1548 yılları arasında inşa edilmiş olup, Şehzade Mehmed'in türbesi ilk tamamlanan bölüm olmuştur. Cami ise 1544 yılında temeli atılmış ve 1548 yılında ibadete açılmıştır. Bu süre boyunca kalıcı medrese, imaret, sıbyan mektebi, tabhâneler ve kervansaraydan oluşan diğer binalar da inşa edilmiştir.
Caminin mimarisinde Mimar Sinan'ın simetrik ve simetrik plan güncellemeleri hakimdir. Harim kısmı, dört yarım kubbe ile içi merkezi kubbe ile bir çıkar. Sinan, girişlerdeki ayrıntılarla mekân bütünlüğünü güçlendirmiş ve kubbe mimarisinde önemli bir adım atmıştır. Avlu ve minarelerin bileşenlerine ilişkin listelenmiş bir tasarım sunar.
Külliye, zaman içinde çeşitli onarımlar ve eklemeler geçirmiştir. 1613 ve 1633'teki yangınlarda zarar gören binalar IV. Murad tarafından onarılmış, 1718 ve 1782'deki yangınlarda ise minare külâhları dahil bütün ahşap aksamların zarar gördüğü görülmüştür. 1994-1999 yılları arasında kapsamlı bir onarım geçirilmiştir.
Şehzade Külliyesi, aynı zamanda türbeler, çeşmeler ve sebillerle zenginleştirilmiştir. Türbeler, çinilerle dikkat çekerken, çeşme ve sebiller de Osmanlı süsleme sanatının izlerini taşır.
Bugün, Şehzade Külliyesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun sanat ve mimari anlayışını göz önünde bulunduran tarihi bir mekân olarak yönetmeye devam ediyor. Restorasyon çalışmaları sayesinde çürümeye kadar ulaşan bu külliye, Osmanlı döneminin estetik ve mimari değerlerini yaşatmaya devam etmektedir.
